Weekelijks aquariumonderhoud: checklist voor een gezonde bak

Deze checklist zorgt ervoor dat je geen stap overslaat tijdens wekelijks onderhoud. Print hem uit of bewaar hem bij je aquariumspullen. Voor een standaard zoetwateraquarium van 60-200 liter kost het complete rijtje 15-25 minuten.

Voorbereiding (1 minuut)

• Zet emmer, netje, testkit en wateropbereider klaar
• Controleer of je genoeg wateropbereider hebt voor het volume dat je gaat verversen
• Zorg dat slangen en bodemreiniger schoon zijn van vorige keer
• Was je handen zonder zeep (zeeprestanten zijn giftig voor vissen)
• Steek stekker van verwarming en filter NIET uit (dit is onnodig en verstoort bacteriën)

Visuele controle (2 minuten)

• Tel je vissen en kijk of iedereen gezond lijkt (geen scheve zwemhouding, witte vlekken of rafelige vinnen)
• Check of alle apparatuur werkt (filter stroomt goed, verwarming brandt, verlichting doet het)
• Zoek naar zwevend vuil, dode bladeren of voedselresten die verwijderd moeten worden
• Beoordeel algengroei op glas en decoratie (lichte groei is normaal, zware bedekking vraagt actie)
• Controleer planten op bruine of gele bladeren die je kunt verwijderen

Vuil verwijderen (2-3 minuten)

• Schep drijvend vuil op van het wateroppervlak met een fijnmazig netje
• Verwijder dode bladeren en plantenresten voor ze afbreken
• Haal eventuele dode slakken of vissen uit het water (verpak in keukenrol en weg)
• Check achter filter en decoratie waar vaak vuil verzamelt

Glas schoonmaken (3-5 minuten)

• Schraap voorkant schoon met algenmagneet of algenschraper, begin bovenaan
• Reinig ook de zijkanten voor helder zicht vanuit meerdere hoeken
• Laat achterwand met rust als je daar een algenlaag wilt voor je vissen
• Poets siliconenkit in hoeken voorzichtig met zachte tandenborstel als daar aanslag zit
• Verwijder losgeraakte algen met netje (laat niet naar bodem zinken)

Water afvoeren (5-7 minuten)

• Steek bodemreiniger in aquarium en zuig 20-30% water af (bij 100 liter = 20-30 liter)
• Richt op plekken met zichtbaar vuil: onder voerplaats, in hoeken, achter decoratie
• Houd 2-3 cm afstand boven de bodem (niet alle bacteriën wegzuigen)
• Vermijd dichtbegroeide plekken waar wortels zitten
• Vang oud water op in emmer of leid direct naar gootsteen/tuin
• Stop bij ongeveer een kwart van het totale volume

Waterwaarden meten (5-6 minuten)

• Meet pH met druppeltest of teststrip in oud aquariumwater
• Test nitriet (moet 0 zijn, elke kleur is een probleem)
• Meet nitraat (streef onder 40 mg/l, bij voorkeur onder 20 mg/l)
• Noteer alle waarden met datum in schrift of app
• Vergelijk met vorige week: zijn er opvallende veranderingen?
• Bij afwijkingen: meet ook ammoniak en hardheid

Vers water toevoegen (3-5 minuten)

• Controleer temperatuur van kraanwater (max 2°C verschil met aquarium)
• Bereken benodigde hoeveelheid wateropbereider (meestal 10 ml per 10 liter nieuw water)
• Voeg wateropbereider toe aan het aquarium of meng in emmer
• Laat water zachtjes instromen via slang of giet langzaam uit emmer
• Richt straal op decoratie of je hand, niet direct op vissen of planten
• Vul tot oorspronkelijk waterniveau

Apparatuur controleren (1-2 minuten)

• Check of filter nog goed doorstroomt (zwakke stroom = binnenkort schoonmaken)
• Controleer slangaansluitingen op lekken
• Test of verwarming nog op juiste temperatuur staat (meestal 24-26°C voor tropische vissen)
• Kijk of verlichting zonder flikkeren werkt
• Check CO2-fles druk als je een plantenaquarium hebt

Eindcontrole en voeding (2 minuten)

• Tel vissen opnieuw en kijk of iedereen actief is na de wissel
• Geef normale hoeveelheid voer en check of alle vissen eten
• Observeer zwemgedrag (schichtig gedrag na wissel is normaal, verdwijnt binnen 10 min)
• Kijk of water helder is (lichte troebeling direct na wissel trekt binnen een uur weg)

Opruimen (1 minuut)

• Spoel netje, testbuisjes en thermometer af met lauw water
• Laat bodemreiniger en slangen goed uitlekken
• Droog alle spullen en berg overzichtelijk op in schoonmaakemmer
• Ruim wateropbereider terug op droge plek
• Was handen (nu mag zeep wel)

Extra taken bij specifieke aquaria

Plantenaquarium met CO2

• Controleer CO2-fles druk (vervang bij minder dan 20 bar)
• Voeg vloeibare meststof toe na waterwissel volgens dosering
• Knip overwoekerde planten terug voor licht bij lagere soorten
• Check bellenteller CO2: 1-2 bellen per seconde is standaard

Cichliden-aquarium

• Ververs 30-40% bij hoge bezetting in plaats van 20-30%
• Check territoriumgedrag en verplaats eventueel decoratie bij agressie
• Controleer holtes en grotten op eieren (broeders niet storen)

Garnalen-aquarium

• Ververs slechts 10-15% (garnalen zijn gevoelig voor snelle veranderingen)
• Gebruik zeker wateropbereider (garnalen tolereren geen koper)
• Check op witvellige garnalen (vervelling is normaal, witte vlekken zijn ziekte)
• Tel jonge garnaaltjes om groei te volgen

Print deze checklist en lamineer hem, of bewaar als foto op je telefoon. Tijdens de eerste weken raadpleeg je hem vaak, daarna gaat het vanzelf. Na een maand ken je de routine uit je hoofd.

Troubleshooting: wat als...

• Nitraat te hoog (boven 40 mg/l): Ververs 40% in plaats van 25%, test volgende dag opnieuw
• Nitriet detecteerbaar: Ververs direct 40%, voer minder, voeg bacteriestarter toe
• pH plots veranderd (meer dan 0,3 verschil): Zoek oorzaak (nieuw hout, steen, decoratie), test dagelijks
• Troebel water na wissel: Normale bacteriebloei, verdwijnt in 1-2 dagen vanzelf
• Vissen happen naar lucht: Zuurstoftekort, verhoog waterstroming en ververs 30% direct
• Filter stopt met stromen: Filtermateriaal verstopt, spoel direct in oud aquariumwater