Maandelijks aquariumonderhoud: volledige checklist per taak

Deze checklist helpt je geen enkele maandelijkse taak te vergeten. Vink elk item af terwijl je werkt. Voor een standaardaquarium kost het volledige rijtje 45-60 minuten als je alles in één sessie doet.

Voorbereiding (3 minuten)

• Plan minstens één uur tijd in zonder onderbrekingen
• Verzamel emmer, handdoeken, borstels, testkit en eventueel vervangmateriaal
• Vang oud aquariumwater op tijdens wekelijkse waterwissel (minimaal 5 liter)
• Was je handen zonder zeep
• Leg keukenrol of handdoeken rondom aquarium voor morswater

Filter schoonmaken (15-20 minuten)

• Zet filter uit en haal stekker uit stopcontact
• Bij externe filter: sluit in- en uitlaatkraantjes
• Verwijder filter uit aquarium of open deksel externe filter
• Haal filtermateriaal eruit laag voor laag, onthoud volgorde
• Knijp sponsen uit in oud aquariumwater tot water helder blijft (3-4 keer)
• Spoel keramische ringen en bioballetjes in oud aquariumwater
• Vervang filterwatte of fijnfilter-pads
• Controleer sponsen op slijtage, vervang als ze stug zijn of scheuren
• Trek impeller eruit en verwijder haar en slijm
• Veeg filterkamer schoon met doek
• Bouw filter terug op in juiste volgorde
• Zet filter aan en controleer stroming (luchtbellen eerste minuut zijn normaal)
• Check na 5 minuten of stroming krachtig en gelijkmatig is

Verlichting controleren (10 minuten)

• Zet verlichting uit en trek stekker eruit
• Wacht 5 minuten afkoeling bij TL-buizen (LED kan direct)
• Open kap of deksel
• Controleer of alle lampen/leds branden
• Let bij TL-buizen op zwarte uiteinden (teken van veroudering)
• Bij LED: tel hoeveel leds niet meer branden (bij >10% vervangen)
• Veeg binnenkant kap schoon met vochtige doek
• Verwijder stofophoping op reflector of aluminiumplaat
• Controleer bedrading op beschadigingen
• Noteer installatiedatum als je TL-buizen vervangt (op kap plakken)
• Meet eventueel lichtsterkte met luxmeter en vergelijk met vorige maand

Decoratie reinigen (15-20 minuten)

• Kies 1-2 grote stukken decoratie om deze maand te reinigen
• Check of er geen vissen of garnalen in holtes zitten
• Til decoratie voorzichtig uit water en leg in emmer met oud aquariumwater
• Schrobt met schone harde borstel (geen zeep!)
• Verwijder algenlaag en biofilm mechanisch
• Voor hardnekkige kalk: 10 min in azijnwater (1:5 verdunning), buiten aquarium
• Spoel grondig met schoon water
• Plaats terug in aquarium (positie mag veranderen)
• Noteer welke stukken je gereinigd hebt voor rotatie volgende maand

Slangen en leidingen (5-10 minuten)

• Inspecteer alle slangaansluitingen op lekkage (voel met vinger)
• Controleer transparante slangen binnenin op algengroei
• Reinig vervuilde slangen met slangenborstel of vervang
• Test zuignappen van pijpen: vervang slappe exemplaren
• Controleer kraantjes externe filter op soepele beweging
• Kijk of slangen geen knikken hebben die stroming beperken
• Check waar slangen langs decoratie lopen: geen slijtplekken?
• Vervang rubberen ringen bij aansluitingen als ze hard worden

Verwarming en thermometer (5 minuten)

• Meet temperatuur op drie momenten: ochtend, middag, avond
• Vergelijk aquariumthermometer met tweede thermometer
• Verschil >1°C: vervang minst betrouwbare thermometer
• Schakel verwarming uit en haal uit water
• Verwijder kalkaanslag met doekje en azijnwater
• Check verwarmingsstaaf op scheurtjes in glas (direct vervangen!)
• Test veiligheidsmechanisme door thermostaat tijdelijk hoger te zetten
• Controleer of controlelampje brandt wanneer verwarming actief is

Uitgebreide waterwaarden (10 minuten)

• Meet standaardwaarden: pH, nitriet, nitraat
• Meet KH (karbonaat hardheid) en GH (totale hardheid)
• Bij plantenaquarium: test ijzergehalte (0,05-0,5 mg/l ideaal)
• Bij algenproblemen: meet fosfaat (onder 0,5 mg/l gewenst)
• Noteer alle waarden met datum in logboek of app
• Vergelijk met vorige maand: trends signaleren problemen vroeg
• Bij afwijkingen: plan correcties (meer/minder bemesting, andere waterwissel)

Bodem grondig reinigen (10 minuten)

• Zuig dieper dan bij wekelijks onderhoud
• Steek bodemreiniger tussen grindkorrels en beweeg heen en weer
• Let extra op dode hoeken: achter filter, onder verwarming, in hoeken
• Bij zandbodem: roer voorzichtig door zand voordat je zuigt
• Gebruik kleinere slang voor nauwe plekken achter decoratie
• Pas op wortels van planten bij dieper zuigen

Apparatuur inspectie (5 minuten)

• Controleer timerschakelaar verlichting: juiste tijden?
• Test luchtpomp als je die hebt: nog voldoende luchtbellen?
• Bij CO2-systeem: check flesdruk (boven 20 bar), bellenteller werkt?
• Controleer automatische voeder: nog voldoende voer, batterijen goed?
• Kijk of deksel goed sluit (voorkomt verdamping en springende vissen)
• Check meubel waarop aquarium staat op vochtschade of doorzakking

Administratie en planning (3 minuten)

• Noteer datum van filterschoonmaak
• Update vervangingsdata: wanneer sponsen/TL-buis vervangen?
• Check voorraad: genoeg wateropbereider, testkit-reagentia, voer?
• Plan volgende maandelijkse sessie in agenda
• Noteer observaties: bijzonderheden aan vissen, planten, water

Extra controles per seizoen

Voorjaar (maart-april)

• Controleer verwarming na winter: nog goed werkzaam?
• Test thermostaat door tijdelijk hoger in te stellen
• Kamertemperatuur stijgt: mogelijk verwarming bijstellen

Zomer (juni-augustus)

• Meet verdampingsverlies: meer bijvullen nodig bij hitte
• Controleer of aquarium niet te warm wordt (max 28°C voor meeste tropische vissen)
• Overweeg ventilator bij temperaturen boven 26°C

Herfst (september-oktober)

• Test verwarming voor het koud wordt
• Controleer isolatie rond aquarium als het bij koude muur staat
• Kamertemperatuur daalt: mogelijk verwarming hoger instellen

Winter (december-februari)

• Verwarming werkt harder: extra controle thermostaat
• Check op tocht bij ramen: kan temperatuur doen schommelen
• Meet vaker temperatuur bij vorst buiten

Print deze checklist en lamineer hem, of bewaar als PDF op je telefoon. Vink items af terwijl je ze doet. Na een paar maanden ken je de routine uit je hoofd.

Troubleshooting na maandelijks onderhoud

• Filter maakt lawaai na schoonmaak: Lucht in systeem, laat 10 min draaien of kantel filter zachtjes
• Stroming zwakker dan voor schoonmaak: Impeller niet goed teruggeplaatst, check opnieuw
• Water troebel na bodemreinigen: Normaal, trekt in 1-2 uur weg
• Vissen gestrest na decoratie verplaatsen: Normaal, herstelt binnen een dag
• Temperatuur schommelt na verwarmingscontrole: Thermostaat mogelijk verschoven, herstel instelling