Hoe je aquarium opnieuw inrichten: rescape stap voor stap

Je hebt besloten: je aquarium krijgt een nieuwe layout. Een rescape is een spannend project, maar ook een operatie die je zorgvuldig moet plannen. Haastwerk leidt tot stress bij je vissen en een minder mooi resultaat. Met dit uitgebreide stappenplan werk je gestructureerd en minimaliseer je risico's.

Stap 1: Nieuw ontwerp plannen

Begin niet aan een rescape zonder plan. Schets je nieuwe layout op papier of gebruik een app.

Bedenk welke stijl je wilt (nature style, Iwagumi, minimalistisch, biotoop), welk hardscape je nodig hebt en welke planten je gaat gebruiken. Bestel en verzamel alles voordat je de bak leeghaalt.

Er is niets frustrerender dan halverwege de rescape ontdekken dat je een steen mist of dat de planten nog onderweg zijn. Maak een materialenlijst en check alles af:

• Nieuwe bodemgrond (gespoeld en klaargelegd)
• Eventueel nieuwe voedingsbodem onder de decoratieve laag
• Hardscape: stenen en/of hout (hout moet voorgeweekt zijn als het nieuw is)
• Planten (bewaar ze in een bakje met water en wat licht)
• Emmers: minimaal 3-4 grote emmers of bakken van 10-20 liter
• Opvangbak voor vissen: emmer met luchtpomp en luchtsteentje
• Visnet, plantenpincet, plantenspatel
• Schone doeken, keukenpapier, algenscraper
• Waterontharder / waterbereider als je leidingwater gebruikt
• Druppeltest voor ammoniak en nitriet (voor na de rescape)

Stap 2: Vissen en bewoners opvangen

Vang al je vissen, garnalen en slakken op en plaats ze in een emmer of bak met aquariumwater uit je bestaande aquarium (denk later ook aan het optimaliseren van de waterstroming), niet met vers leidingwater. Gebruik minimaal 10-15 liter water voor een handvol vissen.

Zet een luchtsteentje met een luchtpomp in de opvangbak om voldoende zuurstof te garanderen.

Dek de bak af met een handdoek of deksel zodat vissen er niet uit kunnen springen, wat bij stress regelmatig gebeurt. Zet de opvangbak op een plek zonder direct zonlicht om oververhitting te voorkomen. Bij kamertemperatuur (20-24°C) hoef je geen extra verwarming toe te voegen als het maar een paar uur duurt.

Tip: Garnalen zijn lastig te vangen met een net. Gebruik een garnalenval, een wit bakje of schaaltje met wat voer erin.

Laat het 10 minuten in de bak staan en schep het er dan voorzichtig uit. Herhaal tot je alle garnalen hebt. Controleer ook onder stenen en in hoekjes -- garnalen verstoppen zich graag. Bewaar een deel van je oude filtermedium apart in een bakje met aquariumwater.

Die biologische spons of keramiek zit vol nuttige nitrificerende bacterien die je na de rescape direct weer in je filter kunt plaatsen.

Spoel het filtermedium nooit uit onder de kraan: het chloor in leidingwater doodt de bacterien die essentieel zijn bij het thematisch inrichten van je aquarium.

Stap 3: Planten oogsten

Haal alle planten uit de bak die je wilt hergebruiken in de nieuwe layout. Sorteer ze in emmers met aquariumwater: Planten overleven prima een paar uur buiten de bak, zolang ze nat blijven. Gaat het langer dan twee uur duren? Wikkel ze in nat keukenpapier en leg ze in een plastic zak om uitdroging te voorkomen.

• Planten om te behouden: bewaar ze in een emmer met aquariumwater op een plek met indirect daglicht. Ze overleven zo prima 4-6 uur.
• Planten om weg te geven of weg te gooien: apart zetten. Gezonde stekken kun je weggeven via Marktplaats of aquariumgroepen op Facebook.
• Epifyten op hout: Laat Anubias, Bucephalandra en mos op het hout zitten als je het hout hergebruikt. Het lostrekken beschadigt de planten onnodig.

Stap 4: Bak leegmaken

Verwijder het hardscape voorzichtig. Zware stenen til je er met twee handen uit om te voorkomen dat je het glas beschadigt.

Schep de oude bodemgrond in emmers met een plantenspatel of plastic schep.

Oude aquasoil die uiteen is gevallen en een modderige massa vormt, gooi je weg. Die is niet herbruikbaar. Grind en zand kun je eventueel wassen en hergebruiken: spoel het grondig onder stromend water om opgehoopt vuil en afvalstoffen te verwijderen. Maak de glazen wanden schoon met een algenscraper en een zachte spons.

Dit is het perfecte moment om hardnekkige kalkaanslag te verwijderen: gebruik een doek met citroenzuuroplossing of schoonmaakazijn. Laat het een paar minuten intrekken en wrijf het weg. Spoel daarna grondig na met schoon water tot alle azijn- of citroenzuurresten verdwenen zijn.

Stap 5: Nieuwe layout opbouwen

1. Voedingsbodem aanbrengen (optioneel): 1-2 cm Dennerle DeponitMix, JBL AquaBasis of Tropica Substrate op plekken waar planten komen. Niet langs de voorruit -- je wilt de bruine laag niet zien.
2. Decoratieve bodemgrond verdelen: Bouw de helling op: laag vooraan (2-3 cm), hoog achterin (5-8 cm). Gebruik desnoods lavarotsen of puimsteen onder de bodem om hoogteverschil te creëren zonder kilo's extra grind te gebruiken.
3. Hardscape plaatsen: Druk stenen stevig in de bodem. Controleer de stabiliteit door er zachtjes tegenaan te tikken. Bekijk de compositie vanuit verschillende hoeken en op afstand. Neem hier de meeste tijd voor.
4. Planten inzetten: Begin achterin met de hoogste planten en werk naar voren. Gebruik een plantenpincet voor precies werk. Zet epifyten vast op hardscape met aquariumlijm.
5. Layout controleren: Bekijk het geheel voordat je water toevoegt. Maak een foto. Dit is je laatste kans om eenvoudig aan te passen.
6. Water toevoegen: Langzaam, via een plastic zak of bord op de bodem. Vul eerst tot een derde, controleer je layout, en vul daarna verder bij.

Stap 6: Vissen terugplaatsen

Zet je filter direct aan zodra het water erin staat, met het bewaarde oude filtermedium. Controleer of de temperatuur van het aquariumwater overeenkomt met het water in de opvangbak, zeker bij een strakke Hollandse stijl plantenbak.

Een verschil van meer dan 2°C veroorzaakt temperatuurshock bij gevoelige vissen. Laat de vissen wennen door het volgende protocol: Laat het licht uit de rest van de dag om stress te verminderen. Voer niet op de dag van de rescape.

1. Zet de opvangbak naast het aquarium
2. Voeg elke 10 minuten een scheut aquariumwater toe aan de opvangbak
3. Herhaal dit 3-4 keer gedurende 30 tot 45 minuten
4. Zet de vissen voorzichtig over met een net -- giet het opvangwater niet in je aquarium, het bevat afvalstoffen

De vissen hebben genoeg aan hun vet- en energiereserves en extra voer vervuilt het water alleen maar in een net opgestarte bak.

Meet de eerste twee weken dagelijks ammoniak en nitriet met een druppeltest. Je bacteriekolonie kan door de rescape tijdelijk een dip hebben, vooral als je de bodem hebt vervangen. Bij een piek boven 0,25 mg/l: direct een grote waterwissel van 50% met op temperatuur gebracht, ontchloord water. Tijdsplanning: Reken op 3 tot 5 uur voor een volledige rescape van een 100-literbak. Plan er een vrije middag of ochtend voor in en zorg dat je niet onderbroken wordt. Haast je niet, maar houd je vissen niet langer dan 4-6 uur in de opvangbak.