Fouten bij het ontkalken en re-mineraliseren van aquariumwater

Re-mineralisatie van osmosewater lijkt simpel maar veel aquariumhouders maken fouten die leiden tot instabiele waterwaardes, zieke vissen of zelfs dode garnalen. De meest voorkomende problemen ontstaan door te snel werken, verkeerd meten, of het verwarren van verschillende producten. Met de juiste aanpak krijg je elke keer perfect water dat exact past bij je vissen.

Ontharders en mineraalzouten door elkaar halen

De grootste verwarring is het verschil tussen waterontharders en re-mineralisatie zouten. Ontharders verlagen de hardheid van leidingwater.

Re-mineralisatie zouten verhogen de hardheid van osmosewater. Dit zijn twee totaal verschillende producten voor tegenovergestelde doelen.

Veel mensen kopen JBL Aquadur omdat ze denken dat het hun harde leidingwater zachter maakt. Fout. Aquadur is een re-mineralisatie zout dat osmosewater harder maakt. Voeg je dit toe aan hard leidingwater, dan wordt het alleen maar harder.

Je betaalt voor een product dat precies het tegenovergestelde doet van wat je wilt. Lees altijd de verpakking zorgvuldig. Staat er "voor osmosewater" of "re-mineralisatie", dan verhoogt het de hardheid. Staat er "waterontharder" of "voor leidingwater", dan verlaagt het de hardheid. Dit lijkt voor de hand liggend maar is de meest gemaakte fout onder beginners.

Pro-tip: echte waterontharders voor leidingwater zijn zeldzaam in aquariumwinkels. De meeste producten zijn re-mineralisatie zouten. Wil je zachter water, gebruik dan osmose-installatie of verdun leidingwater met osmosewater.

Direct in het aquarium doseren

Mineraalzouten direct in het aquarium strooien lijkt efficient maar is gevaarlijk. De mineralen zinken naar de bodem en lossen daar langzaam op. Dit creëert lokale zones met extreem hoge hardheid waar bodembewoners als corydoras of garnalen doorheen zwemmen.

De osmotische schok kan dodelijk zijn. Ook als je het in de filterstroom gooit lost het ongelijkmatig op.

Het water dat uit de filter komt is minutenlang veel harder dan het water in de rest van het aquarium. Vissen die bij de filteruitstroom zitten krijgen plotselinge hardheidsschommelingen.

Mineraliseer altijd buiten het aquarium in een emmer of jerrycan. Los de mineralen volledig op door grondig roeren, meet de waardes, en voeg pas dan het water langzaam toe aan het aquarium. Zo voorkom je schokken en stress.

Niet meten na mineralisatie

Blindvaren op doseringsadviezen op de verpakking is een van de fouten die beginners vaak maken. Die adviezen gaan uit van zuiver osmosewater met TDS 0.

Als jouw osmosewater TDS 15 heeft door een versleten membraan, kloppen de doseringen niet meer.

Je krijgt hogere eindwaardes dan verwacht. Meet altijd de GH en KH na mineralisatie voor je het water in het aquarium doet. Gebruik druppeltests, niet teststrips.

Strips zijn te onnauwkeurig voor dit werk. Een verschil van één GH-eenheid kan het verschil zijn tussen gezonde en gestresste garnalen.

Meet ook je osmosewater zelf voordat je mineraliseert. Als de TDS hoger is dan 10, controleer dan je osmose-installatie. Het membraan is mogelijk versleten of de filters moeten vervangen worden. Mineraliseren van slecht osmosewater stapelt problemen op.

Te snel temperatuurverschillen creëren

Osmosewater komt vaak koud uit de jerrycan of rechtstreeks van de osmose-installatie.

Water van 12°C mineraliseren en direct in een aquarium van 25°C gieten is een thermische schok. Net als bij fouten met de saliniteit kunnen vissen hiervan doodgaan, vooral kleinere soorten en garnalen.

Laat gemineraliseerd water eerst op kamertemperatuur komen of verwarm het tot binnen 2°C van je aquariumtemperatuur. Gebruik een reserve aquariumverwarmer in de jerrycan, of laat het water een dag van tevoren klaarstaan. Haast leidt tot problemen. Ook de omgekeerde fout komt voor: water te lang voorverwarmen waardoor het 28°C wordt terwijl je aquarium 24°C is.

Check altijd met een thermometer voor je water toevoegt. Een verschil van meer dan 2°C is risicovol.

Verkeerde Ca:Mg verhouding kiezen

Sommige mensen gebruiken alleen calciumchloride omdat dat goedkoop is, zonder magnesium toe te voegen. Dit creëert water met een compleet onevenwichtige mineraalverhouding.

Vissen krijgen magnesiumentekorten, planten groeien slecht, en garnalen hebben vervellingsproblemen. De natuurlijke Ca:Mg verhouding is ongeveer 3:1 tot 4:1. Gebruik altijd een compleet re-mineralisatie product zoals JBL Aquadur of Sera Mineral Salt dat beide mineralen bevat.

Experimenteer niet met losse mineralen tenzij je precies weet wat je doet en alles nauwkeurig afweegt.

Ook te veel magnesium is een probleem. Sommige mensen gebruiken bitterzout (magnesiumsulfaat) omdat ze gelezen hebben dat garnalen magnesium nodig hebben. Teveel magnesium remt calciumopname en veroorzaakt zwakke pantsers bij garnalen. Houd je aan geteste producten met bewezen verhoudingen.

Verschillende producten door elkaar gebruiken

Elk merk re-mineralisatie zout heeft een eigen samenstelling. JBL verhoogt de GH meer dan de KH, Sera doet beide ongeveer gelijk, Dennerle voegt sporenelementen toe.

Als je deze producten door elkaar gebruikt krijg je onvoorspelbare resultaten. Kies één product en blijf daarbij. Wissel niet elke maand van merk omdat het ene deze week in de aanbieding is.

Je vissen en garnalen wennen aan specifieke waterwaardes. Elke keer andere verhoudingen tussen mineralen is stress, ook al lijken de GH en KH nummers hetzelfde.

Wil je toch wisselen naar een ander merk, doe dat dan geleidelijk over meerdere waterverversingen. Zo voorkom je veelgemaakte fouten bij een Aquael aquarium en wennen je bewoners langzaam aan de nieuwe samenstelling.

Oude of vochtige mineraalzouten gebruiken

Mineraalzouten trekken vocht uit de lucht. Een pot die maandenlang open heeft gestaan bevat klonten en heeft mogelijk veranderde verhoudingen omdat sommige mineralen meer vocht trekken dan andere.

De dosering klopt dan niet meer omdat je niet weet hoeveel van het gewicht water is en hoeveel mineralen. Bewaar mineraalzouten altijd in een luchtdichte container op een droge plek. Schep ze uit met een droge lepel, niet met een natte hand erbij halen. Zie je klonten, breek ze dan fijn of gooi het product weg en koop nieuw.

Een pot van €14 die een half jaar meegaat moet je niet bederven door slordig bewaren. Check de houdbaarheid. Hoewel mineraalzouten technisch gezien onbeperkt houdbaar zijn als ze droog blijven, kunnen verpakkingen scheuren of doppen lekken. Water dat binnenkomt vernielt het product binnen dagen door bacteriegroei en chemische reacties.

Te weinig of te veel mineraliseren

Angst om te veel mineralen toe te voegen leidt vaak tot te zachte waterwaardes. GH 2 lijkt veilig omdat je bang bent voor te hard water, maar veel vissen hebben minstens GH 4-6 nodig voor gezonde groei. Te zacht water veroorzaakt mineralentekorten en zwak immuunsysteem.

Het tegenovergestelde komt ook voor: mensen gooien er veel mineralen bij "voor de zekerheid".

GH 12 in een discusaquarium is veel te hard. Discus heeft GH 4-8 nodig, niet harder.

Meer is niet beter, exact juist is beter. Zoek op wat je specifieke vissoorten nodig hebben. Ramirezi wil GH 5-10, rode neons GH 3-8, guppy's GH 8-15.

Mineraliseer voor de gevoeligste soort in je bak. Is dat ramirezi op GH 5-8, richt dan je mineralisatie daarop.

De guppy's passen zich aan, ramirezi's niet.

Mineralisatie vergeten bij grote waterverversingen

Bij noodsituaties zoals een medicijnbehandeling of een lek vul je snel bij met puur osmosewater en vergeet te mineraliseren. Plotseling zakt de GH van 6 naar 2 omdat je 50% vervangen hebt met ongemineraliseerd water.

Vissen reageren met stress, apathie of zelfs sterfte. Heb altijd voorgemineraliseerd water op voorraad voor noodsituaties.

Twee jerrycans van 25 liter met correct gemineraliseerd en opgewarmd water geven je direct 50 liter beschikbaar. Bewaar dit niet langer dan een week omdat TDS en pH kunnen veranderen. Als je toch ongemineraliseerd osmosewater moet toevoegen in een noodgeval, doe het dan in meerdere kleine stappen.

Liever vier keer 10 liter over twee dagen dan één keer 40 liter ineens. Dit geeft vissen tijd om zich aan te passen.

KH en GH door elkaar halen

Algemene hardheid (GH) en carbonaathardheid (KH) zijn verschillende dingen, maar veel mensen behandelen ze als hetzelfde. GH is calcium en magnesium, KH is carbonaten.

Beide zijn belangrijk maar voor verschillende redenen. GH voor mineraalbalans, KH voor pH-buffering. Sommige re-mineralisatie producten verhogen vooral de GH, andere doen beide gelijk.

Als je alleen naar GH kijkt en KH negeert, loop je het risico op pH-crashes.

Een KH van 0 betekent geen buffercapaciteit, de pH kan binnen uren drastisch zakken. Meet altijd beide waardes na mineralisatie. Ideaal is een GH:KH verhouding tussen 2:1 en 3:1 voor de meeste tropische vissen. GH 6 en KH 3 is prima, GH 6 en KH 0 is gevaarlijk. Kies een mineralisatie product dat beide verhoogt tenzij je specifieke redenen hebt voor lage KH.

Leidingwater mengen zonder meten

Een mix van 50% osmose en 50% leidingwater geeft theoretisch de helft van de leidingwaterhardheid. Maar leidingwater varieert per seizoen, na werkzaamheden aan de waterleidingen, of tussen dag en nacht.

Een 50/50 mix die vorige maand GH 6 gaf kan deze maand GH 7,5 geven. Meet je leidingwater elke keer voor je gaat mengen. Noteer de waardes in een logboek.

Als je GH plotseling hoger of lager is, pas dan je mengverhouding aan.

Automatisch 50/50 mengen zonder meten is gokken, niet doseren. Ook nitraat en fosfaat in leidingwater kunnen varieëren. Bij droogte kunnen waardes stijgen. Meet regelmatig of je leidingwater nog geschikt is om te mengen of dat je beter volledig op osmosewater overgaat.