Fouten bij druppeltests die je meetresultaten onbetrouwbaar maken

Druppeltests zijn betrouwbare helpers voor het meten van waterkwaliteit, maar alleen als je ze correct gebruikt. Veel aquariumhouders krijgen vreemde meetresultaten die niet kloppen met wat ze zien in het aquarium. Meestal ligt dat niet aan de test zelf, maar aan hoe je ermee omgaat. Deze veelgemaakte fouten zorgen ervoor dat je cijfers niet te vertrouwen zijn.

Verlopen testvloeistof gebruiken

Druppeltests hebben een beperkte houdbaarheid, meestal twee tot drie jaar na opening.

De reagentia in de flesjes breken langzaam af door contact met lucht en licht. Een JBL of Sera test die al een jaar open staat geeft lagere waarden dan de werkelijkheid, vooral bij nitraat- en fosfaattests. Je ziet het niet aan de kleur van de vloeistof.

Een verlopen test ziet er precies hetzelfde uit als een verse. Schrijf daarom de openingsdatum met een watervaste stift op elke testfles.

Gooi tests weg die ouder zijn dan twee jaar, ook al is het flesje nog half vol.

De paar euro die je bespaart zijn het risico van verkeerde waarden niet waard.

Let op: tests die je bij kamertemperatuur bewaart blijven langer goed dan tests die in een warme badkamer of vochtige schuurruimte staan. Bewaar ze droog, donker en koel voor maximale houdbaarheid.

Testbuis niet schoon spoelen

De meeste fouten gebeuren bij de voorbereiding. Als je de testbuis niet eerst grondig spoelt met aquariumwater, zitten er nog restanten van de vorige test in.

Een beetje zeepresidu of een druppel oude reagent verandert het resultaat enorm.

Spoel de testbuis minstens drie keer met het water dat je wilt testen. Gebruik geen kraanwater om te spoelen, want dat heeft andere waardes dan je aquariumwater. Gebruik ook geen afwasmiddel of zeep om de buis te reinigen; dit is een van de veelvoorkomende missers bij aquariumonderhoud.

Heet leidingwater en goed uitspoelen is voldoende tussen tests door. Droog de buis niet af met een theedoek. Textielvezels en eventuele wasmiddelresten komen zo in je volgende test terecht. Laat de buis aan de lucht drogen of schud het water eruit en spoel direct voor gebruik nogmaals met aquariumwater.

Verkeerde hoeveelheid druppels toevoegen

Elke druppeltest heeft een vast protocol: precies vijf milliliter water, precies zeven druppels reagent A, exact tien druppels reagent B. Toch gissen veel mensen het aantal druppels of houden de fles niet verticaal bij het druppelen. Houd het flesje loodrecht boven de testbuis en knijp rustig.

Een schuin gehouden fles geeft kleinere druppels, dus meer druppels dan voorgeschreven.

Tel hardop mee, vooral bij tests met twee of drie verschillende reagentia. Een druppel te veel of te weinig verandert de uitslag substantieel.

• Gebruik altijd de bijgeleverde maatbeker of vul tot de streep
• Druppel langzaam, één druppel per seconde
• Schud het flesje eerst om bezinksel te mengen
• Veeg de tuit af na gebruik om kristalvorming te voorkomen

Te weinig schudden of wachten

Bijna alle druppeltests vereisen dat je de testbuis schudt en vervolgens een bepaalde tijd wacht. Die instructies staan er niet voor de lol.

De chemische reactie heeft tijd nodig om te voltooien, en schudden zorgt ervoor dat de reagentia goed mengen. Schud de testbuis minimaal tien seconden flink heen en weer. Niet voorzichtig ronddraaien, maar echt schudden.

Bij Dennerle nitraattests moet je daarna precies vijf minuten wachten. Tel dit af met je telefoon.

Te vroeg aflezen geeft te lage waarden, te laat aflezen geeft soms te hoge waarden. Sommige tests zoals de KH-test van JBL werken andersom: je druppelt totdat de kleur omslaat. Tel elke druppel, want het aantal druppels ís de uitslag. Schud kort tussen elke druppel om te zien of de kleur echt verandert.

Kleur aflezen in slecht licht

Het aflezen van de kleur is het moeilijkste onderdeel. Kunstlicht verandert hoe je kleuren waarneemt, vooral geel en oranje tinten. Een nitraattest aflezen onder een warm gele lamp geeft andere resultaten dan onder daglicht.

Lees de test altijd af bij natuurlijk daglicht of bij een neutraal witte lamp.

Houd de testbuis tegen een witte achtergrond, niet tegen het aquarium of een gekleurde muur. De kleurenkaart moet vlak naast de testbuis liggen, niet aan de andere kant van de kamer.

Bij grensgevallen, waar de kleur tussen twee waarden in zit, kies je voor de veilige kant. Bij twijfel tussen 10 en 25 mg/l nitraat noteer je 25. Beter te voorzichtig dan een probleem over het hoofd zien.

Pro-tip: maak een foto van de testbuis naast de kleurenkaart. Zo kun je later terugkijken en heb je bewijs van je metingen. Handig als je patronen wilt ontdekken of twijfelt aan een uitslag.

Oude kleurenkaarten gebruiken

De kartonnen kleurenkaart die bij de test zit vervaagt door zonlicht en vocht. Na een jaar zijn de kleuren niet meer representatief.

Je vergelijkt dan je verse test met een verbleekte kaart, wat elke uitslag onbetrouwbaar maakt.

Bewaar de kleurenkaart in de doos, uit het licht. Als de kaart vochtig is geweest of zichtbaar verbleekt, bestel dan een nieuwe test. Veel merken zoals Sera en Tetra verkopen losse kleurenkaarten, maar een complete nieuwe test is vaak goedkoper dan een losse kaart bestellen.

Water aan het oppervlak scheppen

Waar je het water vandaan haalt maakt uit. Het bovenste laagje water aan de oppervlakte bevat vaak een olieachtige film, stofdeeltjes en andere verontreinigingen die je meetresultaat beïnvloeden.

Steek je hand dieper in het aquarium en schep water van halverwege de waterkolom. Vermijd de bodem waar mulm ligt en het oppervlak waar drijflagen zitten, zeker wanneer je veel drijfplanten in je aquarium hebt. Dit geeft de meest representatieve waarden van je aquariumwater als geheel.

Tests bewaren in vochtige ruimtes

Badkamers lijken een logische plek voor testsets, maar vocht is de vijand van druppeltests. Condensatie komt in de flesjes, kristallen vormen zich rond de dop, en reagentia verwateren. Een test die een half jaar in een vochtige schuur heeft gelegen is niet meer betrouwbaar.

Bewaar je testset in een droge kast, bij voorkeur in de originele doos.

Controleer regelmatig of de doppen goed dicht zitten. Als er kristallen of aanslag rond de tuit zit, maak dit dan weg met een vochtig doekje voordat je het flesje weer sluit.